WOBberichten 

juli / augustus 2002

onbetaald verlof

uitleg CAO-bepalingen

wetsontwerp basisvoorziening kinderopvang

wetsontwerp langdurend zorgverlof ingediend

-pensioenpremie omhoog

-rappel BASOB IV

In deze aflevering van WOBberichten leest u wat de consequenties zijn van onbetaald verlof en verder een uitspraak van de Hoge Raad over de uitleg van CAO-bepalingen, een korte melding van de onlangs ingediende wetsontwerpen basisvoorziening kinderopvang en langdurend zorgverlof. In de marge een bericht over de verwachte stijging van de pensioenpremie en een rappel om aan te melden voor BASOB IV.

Onbetaald verlof
Zo af en toe krijgen we een vraag over de voorwaarden mogelijkheden en consequenties van onbetaald verlof. Deze consequenties betreffen vooral de sociale verzekeringen. In 1998 zijn diverse wetten aangepast om belemmeringen van onbetaald verlof over een periode van maximaal 18 maanden weg te nemen.
Uitgangspunt bij onbetaald verlof is dat de arbeidsovereenkomst doorloopt. De verplichting tot werken en de aanspraak op loon zijn opgeschort, maar er bestaat nog steeds een "lege" arbeidsovereenkomst.

Voor de sociale verzekeringen is onbetaald verlof die periode waarin geen arbeid in dienstbetrekking wordt verricht en waarover geen loon van de werkgever wordt ontvangen. Gedurende onbetaald verlof kan aan de sociale verzekeringen geen recht worden ontleend.

Consequenties bij het ontstaan van ziekte en arbeidsongeschiktheid tijdens onbetaald verlof

Het onbetaalde verlof schort het recht op loon(door)betaling op. Indien een op arbeidsovereenkomst werkzame werknemer tijdens een periode van geheel of gedeeltelijk onbetaald verlof ziek wordt, zal voor het verlofdeel geen recht op loon(door)betaling bestaan voor de duur van het verlof. Immers, het recht niet verrichten van de bedongen arbeid wordt op dat moment niet veroorzaakt door die ziekte maar is gelegen in de afspraken die omtrent het verlof zijn gemaakt.

Indien de ziekte na afloop van het verlof voortduurt en de arbeidsovereenkomst gedurende het verlof in stand is gebleven zal na afloop van de verlofperiode wel recht op loondoorbetaling ontstaan. De eerste werkdag na afloop van het verlof wordt dan aangemerkt als eerste ziektedag. Dit laat onverlet dat partijen bij aanvang van het onbetaald verlof kunnen overeenkomen dat ziekte een reden kan zijn om het verlof af te breken. De met de arbeidsovereenkomst samenhangende verplichtingen zullen op dat moment in volle omvang herleven zodat zo spoedig mogelijk kan worden begonnen met reïntegratie-inspanningen.

Voor de toekenning van een WAO-uitkering blijft de periode van onbetaald verlof buiten beschouwing.

Voor de berekening van het dagloon in het kader van de ZW en de WAO wordt het buitengewoon verlof met een duur van maximaal 18 maanden buiten beschouwing gelaten.

Werkloosheid

Voor de vaststelling van het arbeidsurenverlies worden de weken waarin niet is gewerkt wegens onbetaald verlof met een maximum duur van 18 maanden buiten beschouwing gelaten. Hetzelfde geldt voor de vaststelling of is voldaan aan de referte-eis en voor de berekening van het dagloon.

Ziekenfondsverzekering en onbetaald verlof

Of iemand ziekenfondsverzekerd is, is in principe afhankelijk van de vraag of hij voor de ZW verzekerd is. Omdat dit niet het geval is, is in het Aanwijzingsbesluit verplicht verzekerden Ziekenfondswet geregeld dat de verlofganger naast de reguliere nominale premie nog een maandelijkse premie ten bedrage van het werknemersdeel van de Zfw-premie over het wettelijk minimumloon zal bijdragen.

Aanvullende pensioenen

Ten aanzien van nabestaanden- en invaliditeitspensioen kunnen de consequenties, wanner overlijden plaatsvindt of invaliditeit intreedt tijdens de verlofperiode, groot zijn.

Het Pensioenfonds Openbare Bibliotheken biedt echter de mogelijkheid een verzekering voor eigen rekening (dus ook het werkgeversdeel) tijdens onbetaald verlof.

Het effect van het opnemen van onbetaald verlof op de uiteindelijk te bereiken aanspraak op ouderdomspensioen is relatief gering, en -als de hierboven genoemde verzekering voor eigen rekening is genomen- zelfs nihil.


Uitleg CAO-bepalingen
Tot nu toe was het standpunt van de rechtspraak bij de uitleg van CAO-bepalingen steeds zo dat vastgehouden werd aan de tekst van de CAO. Vaste jurisprudentie was dat de bewoordingen van de bepalingen, gelezen in het licht van de gehele tekst van de CAO, zijn in beginsel doorslaggevend. Reden hiervoor was dat de individuele werknemers niet bij de totstandkoming van een CAO zijn betrokken en de bedoeling van CAO-partijen voor hen niet kenbaar is.

Onlangs heeft de Hoge Raad in een uitspraak deze uitleg bevestigd, maar er tevens aan toegevoegd dat dit niet betekent dat onder alle omstandigheden alleen gelet mag worden op de letterlijke (grammaticale) betekenis van de woorden. Ook aan de bedoeling van de CAO-partijen kan betekenis worden toegekend.

Wetsontwerp basisvoorziening kinderopvang

Ouders krijgen over een tijdje zelf recht op een bijdrage voor kosten van kinderopvang. Dit staat in een wetsvoorstel voor een nieuwe regeling voor kinderopvang, dat onlangs bij de Tweede Kamer is ingediend.

Nu is het zo dat de rijksoverheid bijdraagt aan de kinderopvang door subsidies te geven aan gemeenten. De nieuwe wet moet in 2004 in werking treden. De wet gaat uit van de vraag van ouders naar kinderopvang en stimuleert dat ouders daarin keuzes krijgen bij het uitzoeken van de kinderopvanginstelling.

De wet basisvoorziening kinderopvang voorziet in een inkomensafhankelijke bijdrage aan de ouders. Tevens bevat de wet regels voor de kwaliteit van instellingen die kinderopvang aanbieden

De wet gaat uit van een vrijwillige bijdrage van werkgevers van een derde in de kosten. Echter, de Staatssecretaris heeft aan de Tweede Kamer geschreven dat als eind 2002 niet in 90% van de CAO's afspraken zijn gemaakt over kinderopvang, de vrijwilligheid heroverwogen zal worden.

Wetsontwerp langdurend zorgverlof ingediend
Al eerder meldden we in WOBberichten dat het kabinet plannen had om naast het kortdurend zorgverlof ook het langdurend zorgverlof te regelen. Onlangs is een wetsontwerp daartoe bij de Tweede Kamer ingediend. De regeling zal deel gaan uitmaken van de Wet arbeid en zorg.

Het recht op betaald langdurend zorgverlof biedt werknemers de mogelijkheid tijdelijk te zorgen voor een stervende partner, kind of ouder of voor kinderen met een levensbedreigende ziekte. Het langdurend zorgverlof heeft per jaar een maximale omvang van zes maal de wekelijkse arbeidsduur. Dit wordt in principe opgenomen in 12 aaneengesloten weken voor de helft van de wekelijkse arbeidsduur.

De werkgever kan het verlof weigeren wanneer een zwaarwegend bedrijfs- of dienstbelang in het geding is. Bij CAO mag van de wettelijke regeling worden afgeweken.

Pensioenpremie omhoog

Houdt u er bij het budgetteren voor 2003 rekening mee dat de pensioenpremie zal stijgen.

Twee opeenvolgende jaren van flinke loonstijgingen hebben ervoor gezorgd dat ook de pensioenaanspraken (waarvoor gereserveerd moet worden) flink mee de hoogte in zijn gegaan.

Uit het jaarverslag 2001 van het Pensioenfonds Openbare Bibliotheken, dat onlangs is vastgesteld, kunt u overigens opmaken dat de middelen op 31 december nog royaal voldoende waren om ook de beursmalaise van de afgelopen maanden op te vangen.

Rappel BASOB IV

Tot 1 september a.s. kunnen werkgevers een voorlopige aanvraag indienen bij de Stichtinbg BASOB, waarbij een concept dient te worden overgelegd van de aan te bieden arbeidsovereenkomst(en) en de functieomschrijving(en). Wanneer op basis van de voorlopige aanvraag overeenstemming is bereikt met de subsidiegever, kan de werkgever een definitieve aanvraag indienen. De definitieve aanvragen dienen uiterlijk 1 november 2002 bij het secretariaat BASOB te zijn ingediend. Deze worden in behandeling genomen in volgorde van ontvangst van de voorlopige aanvragen.

Voor meer informatie wijzen wij graag op de ledenbrief van 17 juli 2002, WOB 4683.

Aan de achterzijde van deze WOBberichten treft u opnieuw het aanvraagformulier aan.